مادر و يا تغذيه‌ى مصنوعى و همچنين غذاهاى مكمّل بايد تأمين گردد . برترى شير مادر بر ساير شيرها ، تنها از نظر تركيب و مقدار مواد غذايى نيست ، بلكه آب حياتى است با اثرهاى عاطفى و روانى فراوان و حاوى عوامل مواد مصونيت‌بخش بىشمار . شركت مادر در تغذيه‌ى نوزاد و مايه گذاشتن از ذخاير جسمى خود و كوشش بىدريغ او در ادامه‌ى تغذيه‌ى نوزاد با شير خود ، بخش مهمى از حيات طبيعى زن را تشكيل مىدهد . نوزادى كه در آغوش مادر مشغول نوشيدن شير از پستان اوست ، در وضعيتى است كه چشم به چهره‌ى مادر دارد و نگاه او با نگاه پرمهرى گره مىخورد كه حاكى از مهربانى و دلجويى مادرى است . همين نگاههاى محبت‌آميز است كه زيربناى ارتباط با ديگران در زندگى آينده قرار مىگيرد . با وجود مزاياى متعدد شير مادر ، متأسفانه به عللى كه ريشه در فرهنگ غرب ، تبليغات بىمحتوا و راحت طلبىها دارد ، نوزادان با اين ماده‌ى حياتى به خوبى تغذيه نمىشوند به كارگيرى شير كمكى ( شير خشك - شير گاو و . . . ) در تغذيه‌ى كودكان ، دگرگونى نامطلوبى در تغذيه كودك به شمار مىآيد كه پيامدهاى ناگوارى را بايد انتظار داشت . به‌هرحال ، چه در تغذيه‌ى طبيعى با شير مادر و چه در تغذيه‌ى مصنوعى ، براى برخوردارى نوزادان و شيرخواران از رشد و تكامل طبيعى ، نيازهاى تغذيه اى آنان بايد از طريق مواد مغذّى مختلف به‌ويژه پروتئينها ، مواد معدنى و ويتامينها تأمين گردد . « 1 » همچنين ، بايد توجه داشت كه تغذيه با شير مادر داراى مزيّتهاى علمى و روانى است و بايد اين مزيّتها در هنگام انتخاب روش براى تغذيه از طرف مادر مدّ نظر باشند ؛ زيرا شير انسان در ميان تمامى شيرهاى قابل دسترس ، مناسب‌ترين شير براى شيرخوار است ، چون اين شير به طور منحصربه‌فرد با نيازهاى وى سازگار شده است . « 2 » مزاياى شير مادر شير مادر ، غذايى طبيعى براى نوزادانى است كه به طور طبيعى و كامل به دنيا آمده‌اند و هنوز در ماه‌هاى اول زندگى قرار دارند . شير مادر هميشه با حرارت مناسب همراه و به آسانى قابل دسترس است و به زمانى براى آماده‌سازى نياز ندارد . شير مادر ، تازه و عارى از باكتريهاى آلوده‌كننده است و اين امر سبب كاهش احتمال اختلالهاى گوارشى مىگردد . اگر چه در ميزان مرگ‌ومير شيرخواران تغذيه شده با فورمولا و تغذيه شده با شير مادر ، - در صورت انجام مراقبتهاى مناسب - اختلافى وجود ندارد و يا اختلاف اندكى ميان آنها موجود است ؛ ولى در ميان گروههايى كه در شرايط اجتماعى اقتصادى پايين‌ترى قرار دارند و آنهايى كه در شرايط غير بهداشتى به سر مىبرند ، شيرخواران تغذيه شده با شير مادر احتمال بقاى بيشترى خواهند داشت . اثرهاى حيات‌بخش و حفاظتى شير مادر بر ضدّ پاتوژنهاى روده‌اى ، به خصوص اسهال شديد ، در كشورهاى در حال توسعه و يا هرجايى كه آب بهداشتى وجود ندارد ، ثابت شده است . حساسيت و تحمل نداشتن نسبت به شير گاو ، سبب پيدايش اختلالهايى قابل توجه و مشكلات تغذيه‌اى مىشود كه در شيرخواران تغذيه شده با شير مادر ، ديده نمىشود . علايم اين حالتها شامل اسهال و خونريزى روده‌اى مخفى است . بالا آوردن شير ، اختلال ادرارى و اگزماى پوستى ، در شيرخواران تغذيه‌شونده با شير مادر شيوع كمترى دارد . كاهش در شيوع التهاب

--> ( 1 ) . پريوش حلم سرشت ، اصول تغذيه و بهداشت مواد غذايى ، ص 141 . ( 2 ) . نلسون ، طب اطفال ، بخش 44 ، تغذيه با شير مادر .